Ở Ý, ra mắt bố mẹ người yêu gần như luôn có nghĩa là một bữa ăn, và bữa ăn chính là cuộc trò chuyện. Mẹ có lẽ đã nấu từ sáng, bố sẽ muốn biết bạn làm gì và từ đâu đến, và ai đó sẽ bảo bạn ăn thêm trước khi bạn kịp ăn hết đĩa đầu tiên. Bố mẹ người Ý ấm áp, tò mò và đánh giá sự chân thành qua cách bạn cư xử ở bàn ăn của họ. Nghe thì rất giống "ăn đi con" ở nhà mình, nhưng nhịp bữa ăn và cách xưng hô lại khác hẳn.
Dưới đây là ba mươi câu cho buổi ra mắt, kèm cách đọc gần đúng cho người Việt, tiếp theo là những phép lịch sự mà gia đình Ý coi là đương nhiên, các lỗi thường gặp và kế hoạch hai tuần.
Những điều chính
- Bắt đầu bằng Lei lịch sự với từng người và voi với cả hai, rồi chờ đến khi họ nói diamoci del tu, "mình xưng hô thân mật nhé". Giống như ở nhà mình, cách xưng hô đổi theo mức độ thân, nhưng người lớn là người mở lời.
- Ciao quá suồng sã cho lần đầu gặp bố mẹ. Khi đến, nói buonasera hoặc buongiorno; khi về, nói arrivederci.
- Bữa ăn có nhịp nhiều món nối tiếp nhau. Hãy ăn vừa sức, khen món ăn thành tiếng và nhận thêm ít nhất một lần.
Trước buổi ra mắt
- Hỏi người yêu về gia đình. Bữa trưa chủ nhật ở một gia đình miền Nam và bữa tối ở một thành phố miền Bắc có thể như hai đất nước: miền Nam bàn ăn đông hơn, mời mọc nhiệt tình hơn; miền Bắc kiệm lời hơn.
- Mang quà. Một khay bánh ngọt từ tiệm pasticceria ngon, một chai rượu vang hoặc đặc sản Việt Nam. Hoa thì tốt, nhưng tuyệt đối không mang hoa cúc: ở Ý đó là hoa đám tang.
- Đến đúng giờ hoặc muộn vài phút, đừng đến sớm. Ăn mặc chỉn chu, người Ý rất để ý.
- Nhớ tên mọi người. Trước là bố mẹ, sau có thể là bà, một cô và một người anh họ. Với người lớn tuổi, gọi signora và signore cho đến khi được bảo khác.
30 câu
Cách đọc viết bằng chữ Việt và chỉ gần đúng, âm tiết được nhấn viết hoa. Tiếng Ý không có thanh điệu: đọc đều giọng, chỉ nhấn mạnh âm tiết viết hoa. Phụ âm đôi phải giữ lâu hơn thật, nên tutto đọc là "TÚT-tô" với một nhịp ngắt ở chữ t; trong cách đọc, chữ t cuối âm tiết đánh dấu chỗ ngắt đó. L và r ở cuối âm tiết vẫn phải phát âm, r rung nhẹ đầu lưỡi. Tính từ theo người nói: nữ nói piena thay cho pieno. ○○ là chỗ điền tên hoặc một từ.
Chào hỏi và những câu đầu tiên
| Tiếng Ý | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| Buonasera! | buô-na-XÊ-ra | Chào buổi tối! Trước buổi chiều thì nói buongiorno. |
| Piacere, sono ○○. | pi-a-CHÊ-rê, XÔ-nô ○○ | Rất hân hạnh, con là ○○. Kèm cái bắt tay. |
| Permesso? | pe-MÊT-xô | "Con vào được không ạ?", nói khi bước vào nhà. Câu đáp là avanti hoặc prego. |
| Grazie dell'invito. | GRA-tsi-ê đen-lin-VI-tô | Con cảm ơn hai bác đã mời. |
| Finalmente vi conosco! | phi-nan-MÊN-tê vi cô-NÔT-cô | Cuối cùng con cũng được gặp hai bác! |
| ○○ mi ha parlato tanto di voi. | ○○ mi a pa-LA-tô TAN-tô đi VÔI | ○○ đã kể với con rất nhiều về hai bác. |
Lịch sự và lời nhờ
| Tiếng Ý | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| Signora ○○, signor ○○ | xi-NHÔ-ra ○○, xi-NHÔ ○○ | Bà, ông kèm họ, cho đến khi được mời gọi bằng tên. |
| Ho portato un pensierino. | ô pô-TA-tô un pen-xi-ê-RI-nô | Con có chút quà nhỏ. |
| Sto ancora imparando l'italiano. | xtô an-CÔ-ra im-pa-RAN-đô li-ta-li-A-nô | Con vẫn đang học tiếng Ý. |
| Può parlare un po' più piano? | pu-Ô pa-LA-rê un PÔ pi-U pi-A-nô | Bác nói chậm hơn một chút được không ạ? |
| Scusi, può ripetere? | XCU-di, pu-Ô ri-PÊ-tê-rê | Xin lỗi, bác nói lại được không ạ? |
| Come si dice in italiano? | CÔ-mê xi ĐI-chê in i-ta-li-A-nô | Tiếng Ý nói thế nào ạ? |
Trong bữa ăn
| Tiếng Ý | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| Che bella casa! | kê BEN-la CA-da | Nhà mình đẹp quá ạ! |
| Che profumino! | kê prô-phu-MI-nô | Thơm quá ạ! |
| Buon appetito! | buôn ap-pê-TI-tô | Chúc ngon miệng! Ai cũng nói khi bắt đầu ăn, giống câu mời cơm. |
| È buonissimo! | e buô-NÍT-xi-mô | Ngon tuyệt ạ! |
| Me lo insegna? | mê lô in-XÊ-nha | Bác dạy con nấu món này nhé? |
| Posso fare il bis? | PÔT-xô PHA-rê in bít | Con xin thêm một phần được không ạ? |
| Sono pieno, era tutto squisito. | XÔ-nô pi-Ê-nô, E-ra TÚT-tô xcu-i-DI-tô | Con no rồi, món nào cũng tuyệt vời. |
| Posso darLe una mano? | PÔT-xô ĐA-lê U-na MA-nô | Để con phụ bác một tay nhé? |
Trò chuyện
| Tiếng Ý | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| Sono di ○○. | XÔ-nô đi ○○ | Con đến từ ○○. |
| Lavoro come ○○. | la-VÔ-rô CÔ-mê ○○ | Con làm nghề ○○. |
| Mi piace tantissimo l'Italia. | mi pi-A-chê tan-TÍT-xi-mô li-TA-li-a | Con rất thích nước Ý. |
| Ci siamo conosciuti a ○○. | chi xi-A-mô cô-nô-SU-ti a ○○ | Chúng con quen nhau ở ○○. |
| ○○ è una persona speciale per me. | ○○ e U-na pe-XÔ-na xpê-CHA-lê pe mê | ○○ là người rất đặc biệt với con. |
Cảm ơn và chào ra về
| Tiếng Ý | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| Grazie di tutto. | GRA-tsi-ê đi TÚT-tô | Con cảm ơn vì tất cả. |
| È stata una serata bellissima. | e XTA-ta U-na xê-RA-ta ben-LÍT-xi-ma | Buổi tối hôm nay thật tuyệt. |
| Si è fatto tardi, tolgo il disturbo. | xi e PHÁT-tô TA-đi, TÔN-gô in đi-XTUA-bô | Muộn rồi, con không làm phiền hai bác nữa. Cách lịch sự để bắt đầu ra về. |
| Spero di rivedervi presto. | XPÊ-rô đi ri-vê-ĐÊ-vi PRE-xtô | Con mong sớm gặp lại hai bác. |
| ArrivederLa! Arrivederci! | a-ri-vê-ĐÊ-la, a-ri-vê-ĐÊ-chi | Chào tạm biệt: câu đầu với một người xưng Lei, câu sau với mọi người. |
Phép lịch sự mà gia đình Ý coi là đương nhiên
- Bắt tay trước, hôn má sau. Lần đầu gặp, bắt tay chắc và nhìn vào mắt là bình thường; hai nụ hôn má thường đến lúc chào về hoặc lần thăm sau, khi gia đình chủ động. Không cần cúi chào như ở nhà mình.
- Bữa ăn có thứ tự. Antipasto, primo (mì Ý hoặc risotto), secondo (thịt hoặc cá) kèm rau, rồi trái cây hoặc tráng miệng và một tách espresso. Đừng ăn no bánh mì trước khi mì Ý được dọn ra, và mì không phải món ăn kèm.
- "Mangia, mangia!" Người nấu sẽ mời mãi, giống hệt "ăn thêm đi con". Từ chối khéo một lần thì được, nhưng ăn hết đĩa và lấy thêm chút nữa là lời khen ấm áp nhất.
- Luật cà phê là có thật. Sau bữa ăn uống espresso, không uống cappuccino: cappuccino là đồ uống buổi sáng.
- Khen cụ thể. "Nước sốt ngon tuyệt" có tác dụng hơn một câu "ngon" chung chung. Hỏi ai dạy công thức thường mở ra cả một câu chuyện gia đình.
- Bánh mì và đôi tay. Để tay trên bàn, không để dưới đùi. Dùng bánh mì vét nốt nước sốt, fare la scarpetta, được chấp nhận ở bàn ăn gia đình khi người khác cũng làm.
- Lấy đồ ăn từ đĩa chung bằng muỗng phục vụ, đừng gắp cho người khác bằng dĩa của mình như gắp thức ăn bằng đũa ở nhà; thường thì chủ nhà sẽ tự múc vào đĩa cho bạn.
Những lỗi thường gặp
- Nói ciao với bố mẹ trong lần đầu gặp. Đó là lời chào bạn bè. Hãy nói buonasera và arrivederci.
- Tự chuyển sang tu. Hãy chờ dammi del tu hoặc diamoci del tu. Khi điều đó đến, đó là một vinh dự nhỏ.
- Cắt mì spaghetti bằng dao hoặc xin phô mai parmesan cho mì hải sản. Cuộn mì bằng dĩa vào lòng đĩa và tin vào người nấu.
- Quá rụt rè. Ngồi im và chỉ mỉm cười có thể bị hiểu là bạn không vui. Hỏi về món ăn, về thành phố của họ, về gia đình.
- Về ngay sau tráng miệng. Hãy ở lại uống cà phê, trò chuyện thêm một chút, rồi mới nói tolgo il disturbo.
Kế hoạch hai tuần
- Ngày 1–3: cửa vào. Mỗi ngày đọc to, kèm bắt tay: Buonasera, Permesso?, Piacere, sono ○○ và Grazie dell'invito.
- Ngày 4–6: bàn ăn. Buon appetito, È buonissimo và Posso fare il bis? trong những bữa ăn thật; luyện phụ âm đôi.
- Ngày 7–9: câu hỏi. Chuẩn bị câu trả lời ngắn về công việc, gia đình, Việt Nam và chuyện hai người quen nhau. Người yêu đóng vai bố mẹ và xưng Lei với bạn.
- Ngày 10–12: cả buổi ra mắt. Từ lúc bấm chuông đến câu tolgo il disturbo.
- Ngày 13–14: hoàn thiện. Mỗi câu sửa một âm, đọc đều giọng không thanh điệu, và chọn mười câu chắc chắn sẽ dùng.
LinguaPair giúp bạn chuẩn bị thế nào
LinguaPair được làm cho những cặp đôi học ngôn ngữ của nhau (xem ứng dụng hoạt động thế nào cho hai người). Bạn mời người yêu, và hai tài khoản trở thành một cặp: bạn theo khóa tiếng Ý của riêng mình qua những bài học ngắn, cấp độ A0 và A1 miễn phí, và mỗi người thấy được cấp độ và chuỗi ngày học của người kia. Các trò chơi đấu với nhau, như đấu dịch và đua từ vựng, được tạo từ chính từ vựng của hai bạn và biến những câu trên thành một cuộc thi. Còn vào ngày ra mắt, trình dịch trực tiếp chạy trên một chiếc điện thoại đặt ngay trên bàn: mỗi người nói bằng ngôn ngữ của mình, từng câu được dịch ngay, để bố hỏi được những điều ông muốn hỏi và bạn trả lời được nhiều hơn chữ sì. Những từ trong các cuộc trò chuyện đó được đưa vào phần luyện từ vựng cho bữa trưa chủ nhật lần sau. Trò chơi và dịch không giới hạn nằm trong gói Premium, và một gói dùng được cho cả hai người.
Ở những nước khác, buổi ra mắt có luật lệ rất khác: hãy so sánh với bố mẹ người Brazil, bố mẹ người Hàn và bố mẹ người Nhật. Nếu sắp có đám cưới, hãy tiếp tục với những câu nói trong đám cưới bằng tiếng của người yêu, và xem vì sao ti amo không bao giờ dành cho bố mẹ người yêu trong cách nói "anh yêu em" bằng 10 ngôn ngữ.
Với gia đình nói tiếng Tây Ban Nha hay người Pháp, hãy đọc 30 câu để ra mắt bố mẹ nói tiếng Tây Ban Nha và 30 câu để ra mắt bố mẹ người Pháp.
