Lingua
Dù gia đình sống ở Madrid, Thành phố Mexico hay Buenos Aires, ra mắt bố mẹ người yêu bằng tiếng Tây Ban Nha thường có nghĩa là một bữa ăn dài, rất nhiều câu hỏi và ít nhất một người thân cứ mời bạn ăn thêm. Các gia đình nói tiếng Tây Ban Nha ấm áp và thẳng thắn: họ ôm, họ nói chen, và họ nhận ra ngay bạn có cố gắng nói ngôn ngữ của họ hay không. Bạn không cần nói trôi chảy. Bạn cần một ít câu, biết chọn đúng giữa tú và usted, và đủ kiên nhẫn để ngồi lại bàn rất lâu sau khi đĩa đã sạch.
Dưới đây là ba mươi câu kèm cách đọc gần đúng cho người Việt, những phép lịch sự mà các gia đình nói tiếng Tây Ban Nha coi là đương nhiên, sự khác nhau giữa Tây Ban Nha và Mỹ Latinh, các lỗi thường gặp và kế hoạch hai tuần.
Những điều chính
- Bắt đầu bằng usted với từng người và ustedes với cả hai, cho đến khi được nói tutéame, "cứ xưng hô thân mật". Ở Tây Ban Nha chuyện này thường đến sau vài phút; ở phần lớn Mỹ Latinh, usted kéo dài hơn và là sự kính trọng, không phải xa cách. Giống như ở nhà mình, cách xưng hô theo vai vế, nhưng người lớn là người mở lời.
- Lời chào gắn với cơ thể: hôn má (hai cái ở Tây Ban Nha, một cái ở hầu hết Mỹ Latinh) giữa phụ nữ với nhau và giữa nam với nữ, bắt tay hoặc ôm giữa đàn ông.
- Bữa ăn không kết thúc khi hết đồ ăn. Sobremesa, cuộc trò chuyện dài ở bàn sau bữa ăn, là một phần của buổi ra mắt; về ngay sẽ bị hiểu là bạn không thích.
Trước buổi ra mắt
- Hỏi người yêu gia đình đến từ đâu và trang trọng đến mức nào. Một bà cụ Mexico và một ông bố ở Madrid mong đợi những điều khác nhau.
- Mang quà. Một món tráng miệng, sô-cô-la ngon, chai rượu vang hoặc đặc sản Việt Nam như cà phê. Hoa tặng mẹ luôn được quý.
- Nắm rõ giờ giấc. Ở Tây Ban Nha người ta ăn trưa khoảng hai, ba giờ chiều và ăn tối sau chín giờ. Đến muộn mười, mười lăm phút là bình thường ở hầu hết mọi nơi; đến sớm thì không.
- Để trống cả buổi chiều hoặc buổi tối. Một bữa trưa gia đình có thể kéo đến tối.
30 câu
Cách đọc viết bằng chữ Việt và chỉ gần đúng, âm tiết được nhấn viết hoa. Tiếng Tây Ban Nha không có thanh điệu: đọc đều giọng, chỉ nhấn âm tiết viết hoa. Phụ âm cuối như s, r, l vẫn phải phát âm rõ. Chữ j và g trước e, i đọc như "kh" tiếng Việt, ñ như "nh", r là một cái chạm lưỡi, rr rung mạnh. B và v đọc giống nhau, như "b" nhẹ. Ở phần lớn Tây Ban Nha, c trước e, i và z đọc như th tiếng Anh; ở Mỹ Latinh đọc như "x". Nữ nói encantada và llena. ○○ là chỗ điền tên hoặc một từ.
Chào hỏi và những câu đầu tiên
| Tiếng Tây Ban Nha | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| ¡Buenas noches! | BUÊ-nas NÔ-chês | Chào buổi tối! Khi trời còn sáng: buenas tardes. |
| Mucho gusto, soy ○○. | MU-chô GUS-tô, xôi ○○ | Rất hân hạnh, con là ○○. |
| Encantado de conocerlos. | en-can-TA-đô đê cô-nô-XÊR-lôs | Con rất vui được gặp hai bác. |
| Gracias por invitarme. | GRA-xi-as pôr in-bi-TAR-mê | Con cảm ơn hai bác đã mời. |
| ○○ me ha hablado mucho de ustedes. | ○○ mê a a-BLA-đô MU-chô đê us-TÊ-đês | ○○ đã kể với con rất nhiều về hai bác. |
| ¡Por fin nos conocemos! | pôr PHIN nôs cô-nô-XÊ-môs | Cuối cùng mình cũng gặp nhau! |
Lịch sự và lời nhờ
| Tiếng Tây Ban Nha | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| Señora ○○, señor ○○ | xê-NHÔ-ra ○○, xê-NHÔR ○○ | Bà, ông kèm họ. Ở Mexico và nhiều nước khác còn dùng doña, don kèm tên. |
| Les traje un detalle. | lês TRA-khê un đê-TA-giê | Con có chút quà nhỏ biếu hai bác. |
| Todavía estoy aprendiendo español. | tô-đa-BI-a es-TÔI a-prên-ĐIÊN-đô es-pa-NHÔL | Con vẫn đang học tiếng Tây Ban Nha. |
| ¿Podría hablar un poco más despacio? | pô-ĐRI-a a-BLAR un PÔ-cô mas des-PA-xi-ô | Bác nói chậm hơn một chút được không ạ? |
| Perdone, ¿me lo puede repetir? | per-ĐÔ-nê, mê lô PUÊ-đê rê-pê-TIR | Xin lỗi, bác nói lại giúp con được không ạ? |
| ¿Cómo se dice esto en español? | CÔ-mô xê ĐI-xê ES-tô en es-pa-NHÔL | Cái này tiếng Tây Ban Nha nói thế nào ạ? |
Trong bữa ăn
| Tiếng Tây Ban Nha | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| ¡Qué casa tan bonita! | kê CA-xa tan bô-NI-ta | Nhà mình đẹp quá ạ! |
| ¡Qué bien huele! | kê biên UÊ-lê | Thơm quá ạ! |
| ¡Buen provecho! | buên prô-BÊ-chô | Chúc ngon miệng! Ở Tây Ban Nha còn nói que aproveche. |
| ¡Está riquísimo! | es-TA ri-KI-xi-mô | Ngon tuyệt ạ! |
| ¿Me da la receta? | mê đa la rê-XÊ-ta | Bác cho con xin công thức nhé? |
| ¿Puedo repetir? | PUÊ-đô rê-pê-TIR | Con ăn thêm được không ạ? |
| Estoy lleno, de verdad. Todo estaba buenísimo. | es-TÔI GIÊ-nô, đê ber-ĐA. TÔ-đô es-TA-ba buê-NI-xi-mô | Con no thật rồi ạ. Món nào cũng ngon tuyệt. |
| ¿Le ayudo a recoger la mesa? | lê a-GIU-đô a rê-cô-KHÊR la MÊ-xa | Để con dọn bàn phụ bác nhé? |
Trò chuyện
| Tiếng Tây Ban Nha | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| Soy de ○○. | xôi đê ○○ | Con đến từ ○○. |
| Trabajo como ○○. | tra-BA-khô CÔ-mô ○○ | Con làm nghề ○○. |
| Me encanta la comida de aquí. | mê en-CAN-ta la cô-MI-đa đê a-KI | Con rất thích đồ ăn ở đây. |
| Nos conocimos en ○○. | nôs cô-nô-XI-môs en ○○ | Chúng con quen nhau ở ○○. |
| ○○ es muy importante para mí. | ○○ es mui im-pôr-TAN-tê PA-ra MI | ○○ rất quan trọng với con. |
Cảm ơn và chào ra về
| Tiếng Tây Ban Nha | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| Muchas gracias por todo. | MU-chas GRA-xi-as pôr TÔ-đô | Con cảm ơn hai bác vì tất cả. |
| Lo he pasado muy bien. | lô ê pa-XA-đô mui BIÊN | Hôm nay con rất vui. Ở Mỹ Latinh: la pasé muy bien. |
| Bueno, ya me tengo que ir. | BUÊ-nô, gia mê TEN-gô kê IR | Thôi, con phải về rồi ạ. Câu mở đầu cho một cuộc chào tạm biệt dài. |
| Espero verlos pronto. | es-PÊ-rô BER-lôs PRÔN-tô | Con mong sớm gặp lại hai bác. |
| ¡Hasta pronto! | AS-ta PRÔN-tô | Hẹn sớm gặp lại! |
Phép lịch sự mà các gia đình nói tiếng Tây Ban Nha coi là đương nhiên
- Chào mọi người trong phòng. Hôn má, ôm hoặc bắt tay, nhưng không bỏ sót ai, ông bà trước tiên. Không cần cúi chào như ở nhà mình, và chỉ vẫy tay từ cửa thì bị coi là lạnh nhạt.
- Đồ ăn là tình cảm. Người ta sẽ mời thêm, rồi mời nữa, giống hệt "ăn thêm đi con". Nếm mọi món, ăn thêm và nói món nào ngon; "con đang ăn kiêng" làm buồn lòng ở bất cứ bàn ăn nào.
- Sobremesa là thiêng liêng. Sau bữa ăn là cà phê, đôi khi một chút rượu mùi, và một giờ trò chuyện. Đó mới là lúc người ta thật sự làm quen.
- Nói to và nói cùng lúc là bình thường. Chen lời là sự quan tâm. Cứ nhảy vào câu chuyện, đừng chờ đến lượt.
- "Mi casa es su casa" được nói bằng cả tấm lòng, ở Mexico đôi khi theo nghĩa đen. Dù vậy, vẫn nên hỏi trước khi mở tủ lạnh.
- Chào ra về mất khá lâu. Ya me tengo que ir chỉ là mở đầu; sau đó còn một tách cà phê và cuộc trò chuyện ở cửa.
Tây Ban Nha và Mỹ Latinh
Tây Ban Nha chuyển sang tú rất nhanh, ăn tối muộn và hôn má hai cái ngay cả lần đầu gặp; trong gia đình ở đó còn nghe vosotros thay cho ustedes. Mexico và phần lớn Trung Mỹ giữ usted lâu hơn, chúc provecho với người đang ăn và nói con permiso khi rời bàn. Ở Argentina và Uruguay người ta dùng vos thay cho tú, và hôn má là bình thường ngay cả giữa đàn ông. Từ ngữ cũng đổi: coche hay carro, zumo hay jugo. Hãy hỏi người yêu gia đình nói thứ tiếng Tây Ban Nha nào.
Những lỗi thường gặp
- Tự chuyển sang tú ở Mỹ Latinh, hoặc cứ giữ usted hàng giờ ở Tây Ban Nha sau khi đã được bảo thôi.
- Đọc theo thanh điệu tiếng Việt. Thêm dấu sắc, dấu nặng vào âm cuối làm câu nghe rất lạ; hãy đọc đều và chỉ nhấn âm tiết viết hoa.
- Quá rụt rè. Ngồi im và chỉ mỉm cười dễ bị hiểu là bạn không vui. Hỏi về món ăn, về thành phố của họ, về gia đình.
- Từ chối đồ ăn hoặc về ngay sau tráng miệng. Hãy ở lại cho sobremesa.
- Nghĩ rằng mọi nước nói tiếng Tây Ban Nha đều giống nhau. Nói chuyện flamenco với một gia đình Mexico hay chuyện tacos với một gia đình Argentina là một khởi đầu không hay.
Kế hoạch hai tuần
- Ngày 1–3: lời chào. Mỗi ngày đọc to sáu câu đầu, kèm hôn má hay bắt tay theo đúng nếp nhà người yêu.
- Ngày 4–6: bàn ăn. Luyện các câu về đồ ăn trong những bữa ăn thật, có cả ¿Puedo repetir?
- Ngày 7–9: câu hỏi. Chuẩn bị câu trả lời ngắn về công việc, gia đình, Việt Nam và chuyện hai người quen nhau. Người yêu đóng vai bố mẹ và xưng usted với bạn.
- Ngày 10–12: cả buổi ra mắt. Từ lúc bấm chuông qua sobremesa đến lúc chào tạm biệt thật lâu.
- Ngày 13–14: hoàn thiện. Mỗi câu sửa một âm, thường là r và phụ âm cuối, và chọn mười câu chắc chắn sẽ dùng.
LinguaPair giúp bạn chuẩn bị thế nào
LinguaPair được làm cho những cặp đôi sống giữa hai ngôn ngữ và muốn nói được cả hai. Bạn mời người yêu, và hai tài khoản trở thành một cặp: bạn theo khóa tiếng Tây Ban Nha của riêng mình qua những bài học ngắn, cấp độ A0 và A1 miễn phí, và mỗi người thấy được cấp độ và chuỗi ngày học của người kia. Các trò chơi đấu với nhau, như đấu dịch và đua từ vựng, được tạo từ chính từ vựng của hai bạn và biến những câu trên thành một cuộc thi. Còn vào ngày ra mắt, trình dịch trực tiếp chạy trên một chiếc điện thoại đặt ngay trên bàn: mỗi người nói bằng ngôn ngữ của mình, từng câu được dịch ngay, để sobremesa trở thành một cuộc trò chuyện thật thay vì một chuỗi cái gật đầu lễ phép. Những từ trong các cuộc trò chuyện đó được đưa vào phần luyện từ vựng cho lần thăm sau. Trò chơi và dịch không giới hạn nằm trong gói Premium, và một gói dùng được cho cả hai người.
Hãy so sánh buổi ra mắt ở những nước khác: bố mẹ người Pháp, bố mẹ người Ý, bố mẹ người Brazil, bố mẹ người Hàn và bố mẹ người Nhật. Nếu sắp có đám cưới, hãy tiếp tục với những câu nói trong đám cưới bằng tiếng của người yêu, và xem vì sao te quiero được nói nhiều hơn te amo trong cách nói "anh yêu em" bằng 10 ngôn ngữ.
Với gia đình người Đức, hãy đọc 30 câu để ra mắt bố mẹ người Đức; còn nếu người yêu nước ngoài ra mắt bố mẹ bạn, hãy xem 30 câu tiếng Việt nên dạy trước.