Khi người yêu nước ngoài ra mắt bố mẹ bạn: 30 câu tiếng Việt nên dạy trước

Ngày người yêu nước ngoài lần đầu về ra mắt, người vất vả nhất lại là bạn. Người yêu thì hồi hộp, cả nhà thì tò mò, ai cũng muốn hỏi, và bạn ngồi ở giữa: vừa phiên dịch, vừa giải thích phong tục, vừa canh không khí cả mâm cơm. Tin vui là chỉ cần người yêu nói được sáu bảy câu tiếng Việt, cả buổi đã khác hẳn. Chẳng ai nhớ người ấy phát âm sai dấu nào. Người ta sẽ nhớ là người ấy đã cố gắng.

Dưới đây là ba mươi câu nên dạy, cách chuẩn bị cho bố mẹ và cho người yêu, nên dịch gì và dịch thế nào, cùng một kế hoạch hai tuần để hai người cùng tập.

Những điều chính

• Mười câu nói tròn vành còn hơn ba mươi câu học dở. Hãy cùng nhau chọn những câu hợp với nhà mình.
• Bố mẹ cũng cần được chuẩn bị: nói chậm, từng người một, đừng ép ăn ép uống, và nhớ rằng nhiều câu hỏi rất bình thường với mình lại rất riêng tư với người nước ngoài.
• Bạn là cầu nối văn hóa chứ không chỉ là người dịch. Hãy dịch ý, đừng chỉ dịch chữ.

30 câu nên dạy

Người nước ngoài học tiếng Việt thường bắt đầu với tôi và bạn, những từ trong sách giáo khoa. Với bố mẹ bạn, những từ này nghe xa cách, thậm chí thiếu lễ phép. Cần dạy riêng cách xưng hô cháu với bác, hoặc cô, chú, tùy tuổi bố mẹ so với bố mẹ người ấy, và chữ ạ ở cuối câu. Hãy giải thích luôn khi nào dùng từng câu, người ấy sẽ nhớ nhanh hơn nhiều. ○○ là chỗ điền tên hoặc một từ.

Chào hỏi

Lễ phép và nhờ vả

Bên mâm cơm

Trò chuyện

Cảm ơn và chào ra về

Những điều nên nói trước với bố mẹ

• Trình độ tiếng Việt thật của người ấy. "Biết nói một chút" và "nói chuyện được" là hai chuyện khác nhau. Kỳ vọng đúng thì cả hai bên đỡ hụt hẫng.
• Nói chậm, từng người một. Mâm cơm nhà mình thường rôm rả, nhiều người nói cùng lúc, với người đang học thì chỉ là tiếng ồn. Ít nhất trong giờ đầu, hãy nhờ mọi người nói chậm, rõ, tránh tiếng lóng và giọng địa phương quá nặng.
• Những câu hỏi riêng tư. Hỏi lương, hỏi có nhà chưa, khen béo ra hay đen đi là chuyện thường ở nhà mình, nhưng với nhiều người phương Tây hay người Nhật, đó là chuyện rất riêng. Nhờ bố mẹ để dành cho lần sau, hoặc báo trước để người yêu khỏi bất ngờ.
• Đừng ép ăn, ép uống. Gắp thức ăn là thương, nhưng gắp mãi khi người ta đã no thì thành áp lực. Còn chuyện uống "trăm phần trăm" với bố hay các chú: nhiều người nước ngoài không quen uống rượu mạnh, hoặc không uống vì tôn giáo hay sức khỏe. Hãy dặn trước.
• Món "thử thách". Mắm tôm, sầu riêng, trứng vịt lộn rất ngon với mình, nhưng đừng biến chúng thành bài kiểm tra chàng rể hay nàng dâu tương lai.
• Những câu hỏi muôn thuở. "Bao giờ cưới?" và "Bao giờ có cháu cho bà bế?" với cả nhà là câu đùa, với người mới đến là sức ép.

Những điều nên giải thích cho người yêu

• Xưng hô. Với bố mẹ bạn, người ấy là cháu và gọi bác, hoặc cô, chú. Không dùng tôi, bạn hay anh, chị. Nếu bố mẹ cho xưng con, đó là một vinh dự nhỏ.
• Lời mời trước bữa ăn. Người nhỏ tuổi mời người lớn, từng người một, rồi mới cầm đũa. Người lớn nhất ăn miếng đầu tiên.
• Hai tay. Đưa và nhận đồ với người lớn bằng hai tay. Với người phương Tây, chuyện nhỏ này cần tập riêng.
• Bị gắp thức ăn là bình thường. Mẹ gắp vào bát là thương. Ăn được bao nhiêu thì ăn, khen nhiều, và nói cháu no rồi ạ với nụ cười.
• Từ chối một lần chưa phải là xong. Chủ nhà Việt mời nhiều lần. Với người Đức hay người Bắc Âu, "không" là không; ở đây, từ chối khéo rồi nhận một chút là đẹp nhất.
• Đũa và đầu. Không cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm, không xoa đầu ai, không chỉ tay.
• Bàn thờ. Nếu nhà có bàn thờ tổ tiên và bố mẹ mời thắp nén nhang, hãy hướng dẫn người ấy cách làm trước, để khỏi lúng túng.

Hôm ra mắt: dịch gì và dịch thế nào

Đừng cố dịch hết, nếu không cả buổi bạn chỉ là phiên dịch viên. Ưu tiên những câu hỏi dành cho người ấy và những khoảnh khắc có cảm xúc; phần còn lại có thể tóm tắt.

• Câu hỏi riêng tư, kèm lời giải thích. "Lương tháng được bao nhiêu?" cần đi kèm "ở nhà mình hỏi vậy là quan tâm đấy".
• Lời khiêm tốn, dịch là khiêm tốn. "Cơm nhà đạm bạc thôi" không có nghĩa là bữa ăn sơ sài, mà là mẹ đã chuẩn bị cả buổi sáng.
• Lời nói thẳng của người yêu, dịch cho mềm. "Tôi không ăn được cay" có thể thành "người ấy đang tập ăn cay dần", mà không hề nói dối.
• Nguyên tắc. Với bố mẹ, hãy dịch tấm lòng của người yêu; với người yêu, hãy dịch ý của bố mẹ.
• Bạn cũng đang ở trong cuộc trò chuyện. Khi người ấy tự trả lời được, hãy chờ và để người ấy nói.

Hai tuần luyện tập cùng nhau

1. Ngày 1–3: cửa vào. Bạn đóng vai bố mẹ: người ấy chào, hơi cúi đầu, giới thiệu tên, mỗi ngày ba lần.
2. Ngày 4–6: mâm cơm. Trước mỗi bữa ăn thật, Cháu mời hai bác ăn cơm ạ, rồi Món này ngon quá ạ và Cháu no rồi ạ.
3. Ngày 7–9: câu hỏi. Hỏi người ấy đúng những câu bố mẹ chắc chắn sẽ hỏi, kể cả tuổi và nghề, và người ấy trả lời ngắn.
4. Ngày 10–12: tổng duyệt. Từ lúc bấm chuông đến câu Muộn rồi, cháu xin phép về ạ, có cả màn rót trà.
5. Ngày 13–14: hoàn thiện. Mỗi câu chỉnh một dấu thanh, và cùng chọn mười câu người ấy chắc chắn sẽ nói.

LinguaPair giúp cả hai bạn thế nào

LinguaPair được làm cho những cặp đôi như hai bạn, những người học ngôn ngữ của nhau. Bạn mời người yêu, và hai tài khoản trở thành một cặp: người ấy học tiếng Việt, còn bạn học tiếng của người ấy, mỗi người qua những bài học ngắn, cấp độ A0 và A1 miễn phí, và mỗi người thấy được cấp độ và chuỗi ngày học của người kia. Các trò chơi đấu với nhau, như đấu dịch và đua từ vựng, được tạo từ chính từ vựng của hai bạn, nên có thể thi nhau bằng đúng những câu ở trên. Còn vào hôm ra mắt, trình dịch trực tiếp chạy trên một chiếc điện thoại đặt ngay trên mâm: bố mẹ và người yêu mỗi người nói bằng ngôn ngữ của mình, từng câu được dịch ngay, để bạn tạm rời vai phiên dịch và ăn bữa cơm cho trọn. Những từ trong các cuộc trò chuyện đó được đưa vào phần luyện từ vựng, làm vốn cho lần về nhà sau. Trò chơi và dịch không giới hạn nằm trong gói Premium, và một gói dùng được cho cả hai người.

Nếu chính bạn là người đi ra mắt nhà người yêu, hãy đọc cách gặp bố mẹ người Đức, bố mẹ người Pháp, bố mẹ nói tiếng Tây Ban Nha, bố mẹ người Ý, bố mẹ người Brazil, bố mẹ người Hàn hay bố mẹ người Nhật. Nếu sắp có đám cưới, hãy tiếp tục với những câu nói trong đám cưới bằng tiếng của người yêu, và những lời yêu đầu tiên có trong cách nói "anh yêu em" bằng 10 ngôn ngữ.

Với gia đình người Nga hay gia đình nói tiếng Anh, hãy đọc 30 câu để ra mắt bố mẹ người Nga và 30 câu để ra mắt bố mẹ nói tiếng Anh.